วัดเจติยภูมิ

ความสำคัญ

วัดเจติยภูมิเป็นที่ประดิษฐานของ "พระธาตุขามแก่น" ปูชนียสถานคู่บ้านคู่เมืองขอนแก่น เป็นที่เคารพบูชาของชาวจังหวัดขอนแก่นและจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รวมถึงประเทศเพื่อนบ้าน

ประวัติความเป็นมา

พระธาตุขามแก่น มีประวัติความเป็นมาเป็นเรื่องเล่าสืบขานกันมาช้านานว่า ภายหลังจากที่องค์สมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จดับขันธ์ปรินิพาน ที่กรุงกุสินาราแล้ว  พระมหาปัสสปเถระเจ้า พร้อมด้วยราชบริพารได้มานมัสการถวายพระเพลิง และประกาศให้กษัตริย์ในชนบทต่างๆ มารับแจกพระสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า กษัตริย์นครต่างๆ เมื่อได้รับแจกแล้วก็นำไปประดิษฐานไว้ในเมืองของตน

กษัตริย์โฆริยะ เจ้าผู้ครองเมืองโฆรีย์ (กัมพูชาในปัจจุบัน) ที่อยู่ในปัจจันตประเทศ อยู่ห่างไกลกรุงกุสินารา มารับแจกพระสารีริกธาตุไม่ทัน จึงได้แต่พระอังคาร (เถ้าถ่านที่เผาศพ) กษัตริย์โฆริยะจึงนำพระอังคารบรรจุไว้ในกระอูบทอง และนำกลับนครโฆรีย์ไปสักการะบูชา

ครั้นกาลเวลาล่วงเลยไป 3 ปี พระมหากัสสปเถระเจ้าประสงค์ที่จะนำเอาพระอุรังคะธาตุ (กระดูกส่วนอก) ของพระพุทธเจ้าไปประดิษฐานไว้ในภูกำพร้า (คือ พระธาตุพนมปัจจุบัน) จึงได้จัดการก่อสร้างพระธาตุพนมขึ้น

เมื่อกษัตริย์แห่งโมริยวงศ์ได้ทรงทราบข่าวการสร้างเจดีย์ที่เมืองนครพนม เพื่อประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ แห่งองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยให้ชื่อเจดีย์องค์นั้นว่า "พระธาตุพนม"  กษัตริย์แห่งเมืองโมริยวงศ์ มีศรัทธาใคร่จำนำอังคารธาตุไปร่วมประดิษฐานร่วมกับพระบรมสารีริกธาตุ จึงอัญเชิญพระอังคารธาตุออกเดินทางไปยังเมืองนครพนม พร้อมด้วยพระอรหันต์ 9 องค์ ในระหว่างการเดินทางได้พากันพักแรมค้างคืน ณ สถานที่แห่งหนึ่ง ซึ่งมีตอมะขามใหญ่ตายซากตอหนึ่งผุเหลือแต่แก่น และได้อัญเชิญ พระอังคารธาตุวางไว้บนตอมะขามผุนั้น

เมื่อเช้ารุ่งขึ้นจึงออกเดินทางต่อไปยังเมืองนครพนม ครั้นเมื่อลุถึงเมืองนครพนมกลับปรากฎว่าพระธาตุพนมได้สร้างเสร็จสมบูรณ์ และได้บรรจุพระบรมสารีกธาตุไว้ในองค์พระธาตุเรียบร้อยแล้ว จะนำสิ่งใดเข้าไปบรรจุภายในมิได้อีกแล้ว

ดังนั้นโมรียกษัตริย์และคณะจึงได้ออกเดินทางกลับตามเส้นทางเดิม ด้วยความผิดหวังที่ไม่สามารถอันเชิญพระอังคารธาตุไปประดิษฐาน ณ พระธาตุพนมได้ เมื่อเดินทางผ่านมาถึงตอมะขามใหญ่ซึ่งเคยพักค้างแรม ต่างประหลาดใจ เมื่อปรากฎว่าตอมะขามผุนั้น กลับเจริญงอกงามแตกใบเขียวขจี โมรียกษัตริย์และคณะเห็นเป็นอัศจรรย์ในบุญญาธิการแห่งพระอังคารธาตุ ที่แผ่พระเมตตาแม้ตอมะขามตอหนึ่ง จึงทรงโปรดให้สร้างพระธาตุเจดีย์ครอบต้นมะขามใหญ่ดังกล่าว ให้นามว่า "พระธาตุขามแก่น" และอัญเชิญพระอังคารธาตุประดิษฐานไว้ภายในพระธาตุองค์นั้น พร้อมทั้งบรรจุพระธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า 9 บท ไว้ในเจดีย์นั้น เรียกว่า "พระเจ้าเก้าองค์"

ส่วนพระอรหันต์ทั้ง 9 องค์ เมื่อได้ดับขันธ์ปรินิพพาน ประชาชนได้นำพระธาตุของพระอรหันต์บรรจุไว้ในพระธาตุองค์เล็กซึ่งอยู่ใกล้พระธาตุขามแก่นเรียกว่า "ครูบาทั้งเก้าเจ้ามหาธาตุ"

ต่อมาบริเวณนั้นได้มีชาวบ้านมาอยู่อาศัยกันมากขึ้นกลายเป็นหมู่บ้าน "บ้านขาม" ตามชื่อตอมะขามอันเป็นที่ประดิษฐานพระอังคารธาตุ ต่อมาได้ย้ายเมืองต่อๆ มาหลายแห่ง จนลุถึง พ.ศ. 2340 ในรัชสมัยระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่1

เพีย เมืองแพน นายกองบ้านชีโหล่น แขวงเมืองสุวรรณภูมิ จึงอพยพผู้คนไปตั้งบ้านเรือนที่ "บ้านบึงบอน" ขอสมัครอยู่กับเมืองนครราชสีมา เจ้าพระยานครราชสีมาจึงมีใบบอกไปยังกรุงเทพฯ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช จึงโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเพียเมืองแพนเป็นเจ้าเมือง และพระราชทานชื่อใหม่ว่า "พระนครศรีบริรักษ์" ยกบ้านบึงบอนขึ้นเป็น "เมืองขอนแก่น" จึงนับเอาปี พ.ศ.2340 เป็นปีแห่งการตั้งเมืองขอนแก่น สันนิฐานกันต่อๆ มาโดยตลอดว่าบริเวณดังกล่าว น่าจะมีขอนไม้มากแต่อีกประการหนึ่ง ก็กล่าวว่า น่าจะเพี้ยนมาจากคำว่า "ขามแก่น”

ข้อมูลทั่วไป

วัดเจติภูมิ ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ 7 ตำบลบ้านขาม อำเภอน้ำพอง อยู่ห่างจากตัวเมืองขอนแก่น ประมาณ 26 กิโลเมตร เป็นที่ประดิษฐานของพระธาตุขามแก่น ซึ่งเป็นเจดีย์ที่สำคัญและเก่าแก่ที่สุดองค์หนึ่งในประวัติศาสตร์เมืองขอนแก่น เจดีย์ยอดฉัตรทองคำสูง 19 เมตร

จุดเด่นหรือสิ่งที่น่าสนใจ

พระธาตุขามแก่น มีลักษณะเป็นพระธรรมเจดีย์ (ตามลักษณะเจดีย์สี่แบบ คือ พระธาตุเจดีย์ บริโภคเจดีย์ พระธรรมเจดีย์ และอุเทสิกเจดีย์ ) จัดอยู่ในกลุ่มพระธาตุฐานต่ำแบบพื้นบ้านบริสุทธิ์ ได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ ในสมัยต่อมาจนมีรูปแบบและทรวดทรงที่แปลกออกไป ปัจจุบันพระธาตุขามแก่นมีลักษณะประกอบด้วยฐานบัวคว่ำสองชั้น ลักษณะโค้งย้วย เหลือขึ้นไปเป็นบัลลังค์ ต่อด้วยเรือนธาตุและยอดธาตุ ซึ่งย่อมุมกลีบมะเฟือง จากนั้นจึงเป็นสวนปลียอดและฉัตร

กิจกรรมสำหรับนักท่องเที่ยว

นมัสการและบูชาพระธาตุขามแก่น

คำนมัสการพระธาตุขามแก่น
อุกาสะ วันทามิ ภันเต มะหาสาระนะคเร เจติยะภูมิยัง อาราเม นะวะหิ อะระหันเตหิ อานีตัง สุปะติฏฐาปิตัง สัมมาสัมพุทธะ สารีริกะธาตุง สิระสา นะมามิ ตัสสะ สารีริกธาตุโน ปูชา เม ทีฆะรัตตัง หิตายะ สุขายะ สังวัตตะตุ

อานิสงส์ที่ได้รับ
เรื่องร้ายกลายเป็นดี ดุจดังแก่นขามตายแล้วฟื้น รักยั่งยืน เรื่องร้ายกลายเป็นดี โรคภัยที่มี หลีกลี้ห่างหาย

เทศกาล-งานประจำปี

มีการจัดงานนมัสการพระธาตุขามแก่นในวันเพ็ญเดือน 6 (ประมาณเดือน พฤษภาคม) ของทุกปี เพื่อเฉลิมฉลององค์พระธาตุและให้ประชาชนได้สักการะพระธาตุคู่บ้านคู่เมือง

ติดต่อขอข้อมูลเพิ่มเติม

สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดขอนแก่น
ศาลากลางจังหวัดขอนแก่น (หลังใหม่) ชั้น 3 ถนนศูนย์ราชการ อ.เมือง จ.ขอนแก่น
โทรศัพท์: 043-246-649, 043-330-157, 043-246-853
โทรสาร: 043-246-649, 043-330-345
อีเมล์: prdkhonkaen@hotmail.com
เว็บไซต์: www.prdkk.com หรือ province.prd.go.th/khonkaen

ททท. สำนักงานขอนแก่น
โทรศัพท์: 043-244-498 - 9

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดขอนแก่น

สถานที่ตั้ง

วัดเจติภูมิ บ้านขาม หมู่ที่ 7 ตำบลบ้านขาม อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น

การเดินทาง

โดยรถยนต์
เส้นทางที่ 1 ขอนแก่นอยู่ห่างจากกรุงเทพฯ ไปตามทางรถยนต์ 445 กิโลเมตร จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) ถึงจังหวัดสระบุรี ตรงหลักกิโลเมตรที่ 107 แยกขวาเข้าทางหลวงหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ) ผ่านจังหวัดนครราชสีมาถึงจังหวัดขอนแก่น

เส้นทางที่ 2 ใช้เส้นทางจากกรุงเทพฯ ถึงสระบุรีแล้วตรงไปตามถนนสระบุรี-ลำนารายณ์ แยกขวาเข้าเส้นทางม่วงค่อม-ด่านขุนทด-ชัยภูมิ-ขอนแก่น หรือสระบุรี-ลำนารายณ์-อำเภอเทพสถิตย์-ชัยภูมิ-อำเภอมัญจาคีรี-อำเภอพระยืน-ขอนแก่น

โดยรถประจำทาง
จากกรุงเทพฯ ขึ้นรถโดยสารที่สถานีขนส่งสายตะวันออกเฉียงเหนือ ถนนกำแพงเพชร 2 มีรถโดยสารธรรมดา รถปรับอากาศ และรถนอนพิเศษชนิด 24 ที่นั่ง วิ่งบริการทุกวัน ใช้เวลาเดินทางประมาณ 7 ชั่วโมง

พิกัดตำแหน่ง

ละติจูด: 16.56352
ลองจิจูด: 102.95207

ที่พักจังหวัดขอนแก่น