พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงแสน

ความสำคัญ

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงแสนเป็นแหล่งรวบรวมโบราณวัตถุสมัยก่อนประวัติศาสตร์ และสมัยประวัติศาสตร์ของแคว้นล้านนา เพื่อให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของเมืองเชียงแสน

ประวัติความเป็นมา

เชียงแสนเป็นเมืองโบราณบริเวณภาคเหนือตอนบนที่สำคัญยิ่งทางประวัติศาสตร์ของแคว้นล้านนา  มีแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ และสมัยประวัติศาสตร์ปรากฎอยู่มาก

พระเจ้าแสนภู พระราชนัดดาของพระเจ้าเม็งรายทรงสร้างเมืองเชียงแสนขึ้นปี พ.ศ. 1871 เพื่อเป็นที่มั่นในการควบคุมดูแลหัวเมืองต่างๆ ในแคว้นโยนก และเป็นปากประตูเพื่อติดต่อกับบ้านเมืองภายในผืนทวีปตามเส้นทางแม่น้ำโขง มีร่องรอยโบราณสถานให้เห็นอยู่ถึงปัจจุบัน

เมื่อมีการจัดตั้งหน่วยศิลปากรขึ้นปี พ.ศ. 2500 เพื่อดูแลรักษาโบราณสถานในเมืองเชียงแสน  จึงได้มีการตั้งพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติขึ้น ในวันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2504  เพื่อใช้เป็นสถานที่เก็บรวบรวมและจัดแสดงโบราณวัตถุที่ได้จากการสำรวจขุดแต่งโบราณสถานเมืองเชียงแสน และบริเวณใกล้เคียง จัดแสดงให้ประชาชน นักศึกษา ชม และศึกษาหาความรู้  โดยใช้ศาลาหลังเก่าของวัดเจดีย์หลวงเป็นอาคารจัดแสดงหลังแรก  ต่อมาได้มีการสร้างอาคารทรงไทยล้านนาประยุกต์ และปรับปรุงเรื่อยมา

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงแสน อย่างเป็นทางการ เมื่อปี พ.ศ. 2540

ข้อมูลทั่วไป

เนื้อหาการจัดแสดง: ประวัติศาสตร์/โบราณคดี
บริหารงานโดย: หน่วยงานราชการ

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงแสน เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่เก่าแก่ที่สุดในภาคเหนือ ตั้งอยู่ในตัวเมืองเชียงแสน เลขที่ 702 ถนนพหลโยธิน อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย เป็นแหล่งรวบรวมโบราณวัตถุที่ได้มาจากบริเวณเมืองโบราณเชียงแสนและพื้นที่ใกล้เคียง เช่น ลวดลายปูนปั้นฝีมือล้านนา พระพุทธรูปและศิลาจารึกจากเชียงแสนและจากจังหวัดพะเยา พร้อมทั้งให้ข้อมูลทางด้านวิชาการเกี่ยวกับแหล่งโบราณคดี การตั้งถิ่นฐานของชุมชน และประวัติการสร้างเมืองเชียงแสน นอกจากนี้ยังมีการจัดแสดงศิลปะพื้นบ้านของชาวไทยใหญ่ ไทยลื้อและชาวเขาเผ่าต่างๆ เช่น เครื่องเขิน เครื่องดนตรี เครื่องประดับ เป็นต้น

การจัดแสดง
โบราณวัตถุพบในเมืองเชียงแสน ได้แก่

• เครื่องมือหินกะเทาะ สมัยก่อนประวัติศาสตร์
• ชิ้นส่วนลายปูนปั้น ลายเครือเถาและดอกไม้ ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 18 ทำจากปูนปั้น
• พระพุทธรูปปางมารวิชัย ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 19-20 ทำจากสำริด
• ศิลาจารึกวัดบ้านยางหมากม่วง ศิลปะล้านนา พ.ศ. 2022 ทำจากหินทราย

โบราณวัตถุได้จากการขุดค้น ขุดแต่ง ได้แก่

• พระพิมพ์ ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 22-23
• ผอบ ศิลปะล้านนา
• แผ่นอิฐดินเผา ศิลปะล้านนา

เครื่องถ้วยในจังหวัดเชียงราย

• ซุ้มพระพุทธเคลือบใส ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 21-22
• แม่พิมพ์กล้องยาสูบ ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 22-23
• เครื่องถ้วยที่พบในจังหวัดเชียงราย

วิถีชีวิตชาวบ้าน

• ผ้าซิ่นไทยลื้อ อายุประมาณ 30 - 50 ปีมาแล้ว
• เครื่องเขินล้านนา
• เหล็กสัก พื้นบ้านล้านนา
• บอกเฝ่า สำหรับบรรจุดินปืน

วิถีชีวิตชาวเขา

• เทวภาพแห่งลัทธิเต๋าของเผ่าเย้า ภาพวาดบนกระดาษ
• เก้ง เครื่องดนตรีของม้ง
• แคนน้ำเต้าของอาข่า
• บุงผ้า (กระบุงใส่ผ้า) ไทยใหญ่ พุทธศตวรรษที่ 25

ศาสนา

• กรรมวาจา (พระคัมภีร์) ศิลปะล้านนา พ.ศ. 2468 ทำจากกระดาษและไม้
• พระพุทธรูปปางมารวิชัย ศิลปะล้านนา พ.ศ. 2462 ไม้ทาสี
• ตุงเงิน ศิลปะล้านนา ทำจากเงิน
• ขันแก้วทั้งสาม ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 25

จุดเด่นหรือสิ่งที่น่าสนใจ

โบราณวัตถุที่สำคัญ ได้แก่

หน้ากาล
ศิลปะล้านนา ราวพุทธศตวรรษที่ 18-19 ได้จากวัดป่าสัก อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย เมื่อ พ.ศ. 2500

เป็นชิ้นส่วนลายปูนปั้นประดับสถาปัตยกรรมเจดีย์ประธานวัดป่าสัก บริเวณส่วนมุม ลักษณะเป็นรูปใบหน้ากึ่งมนุษย์กึ่งสัตว์สวมกระบังหน้า เหนือเศียรเป็นลายกนก ปากคายลายกนกออกมาทั้งสอบข้าง มีมือยึดลายกนกไว้ริมฝีปากล่างหักหายไป

เปลวรัศมี
ศิลปะล้านนา ราวพุทธศตวรรษที่ 20-21 พบที่วัดเจดีย์หลวง อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย แล้วนำไปที่วัดมุมเมือง อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย

เปลวรัศมี คือ สัญลักษณ์แห่งการตรัสรู้ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี้หล่อด้วยสำริด ภายในกลวง ลักษณะเป็นเปลวรัศมี 9 แฉก แต่ยอดตรงกลางหักหายไป มีช่องสำหรับใส่หินมีค่าเพื่อประดับตกแต่ง ฐานด้านล่างมีกลีบบัวหงายรองรับและมีเดือยสำหรับสวมลงบนเศียรพระพุทธรูป

ประติมากรรมรูปพระฤาษีกัมมะโล
ศิลปะล้านนา พ.ศ. 2147 พบที่วัดพระธาตุดอยตุง อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย

ประติมากรรมรูปบุคคลนั่งศรีษะเกล้ามวยสูง ใบหน้ายิ้ม นุ่งห่มหนังสือ สองมือพนมสูงเสมออก ชันเข่าทั้งสองข้างขึ้นในลักษาการที่เรียกว่า "ประคองอัญชลี" บนที่นั่งด้านขวามีภาชนะรูปร่างคล้ายคนโทใส่น้ำ ด้านซ้ายมีภาชนะรูปทรงคล้ายขันหรือชามกับกล่องใส่ของ ฐานล่างมีภาพบุคคลกำลังแสดงความเคารพรูปกวาง มีภาพของเครื่องมือเครื่องใช้ สันนิษฐานว่าเป็นเครื่องใช้ของฤาษี ซึ่งเครื่องใช้เหล่านี้พบประกอบลายปูนปั้นกลีบขนุนปรางค์ในสมัยลพบุรี

สาระสำคัญของจารึกบนฐานพระฤาษีกัมมะโลกล่าวถึงการสร้างพระธาตุดอยตุง โดยพระเจ้าอชุตราชเป็นผู้นำในการสร้างถวายแด่พระฤาษีกัมมะโล เมื่อสร้างเสร็จแล้วได้ฉลองพระธาตุ มีการสร้างตุง (ธง) ขนาดใหญ่ จึงเป็นที่มาของชื่อ "ดอยตุง" และมอบหมายให้ชาวลัวะเป็นผู้ดูแล

พิณเปี๊ยะ
ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 25 หัวเปี๊ยะทำเป็นรูปหัวช้าง มีงวง มีหูกางใช้เป็นที่พาดสายทั้ง 2 ข้าง ส่วนปลายด้ามทำเป็นปลอกสำหรับเป็นที่เสียบแกนไม้ เป็นเครื่องดนตรีพื้นเมืองของล้านนา ที่มีประวัติพัฒนาการที่ยาวนาน

เหมาะสำหรับ

เยาวชน, ผู้ใหญ่, เที่ยวคนเดียว, เที่ยวเป็นกลุ่ม

กิจกรรมสำหรับนักท่องเที่ยว

ชมนิทรรศการภายในพิพิธภัณฑ์ เพื่อเข้าใจประวัติศาสตร์ของเชียงแสน

เวลาทำการ

เปิดบริการ วันพุธ - อาทิตย์ เวลา 8.30 - 16.30 น.
ปิดบริการ วันจันทร์ อังคาร และวันหยุดนักขัตฤกษ์

ค่าธรรมเนียม/ค่าเข้าชม

ชาวไทย 20 บาท
ชาวต่างประเทศ 100 บาท

ติดต่อขอข้อมูลเพิ่มเติม

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงแสน 
ที่อยู่: เลขที่ 702 ถ.พหลโยธิน ต.เวียง อ.เชียงแสน จ.เชียงราย 57150
โทรศัพท์: 053-777-102
โทรสาร: 053-777-102 ต่อ 28

เว็บไซต์

www.thailandmuseum.com

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: thailandmuseum.com

สถานที่ตั้ง

เลขที่ 702 ถนนพหลโยธิน ตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย

พิกัดตำแหน่ง

ละติจูด: 20.27351
ลองจิจูด: 100.07936

ที่พักจังหวัดเชียงราย